Gałkówek

Gałkówek jest dużą wsią rolniczo-wypoczynkową. Otoczony lasami ze względu na swe walory klimatyczne od ubiegłego wieku znany jako miejsce wypoczynku mieszkańców Łodzi. Dogodne połączenie autobusowe z miastem wojewódzkim i Brzezinami oraz kolejowe z Łodzią, Koluszkami, Warszawą, Piotrkowem Trybunalskim i Tomaszowem Mazowieckim powoduje, że Gałkówek staje się miejscowością atrakcyjną pod względem budownictwa rekreacyjnego, mieszkaniowego. Do 1954 roku istniała gmina Gałkówek.

Miejscowość jest doskonałą baza wypadową do wycieczek rowerowych po gałkowskim lesie i okolicy, która oferuje trasy o różnym ukształtowaniu. Bliskość Łodzi sprawia, że jest to naturalny teren rekreacyjny dla tej aglomeracji. Tym bardziej, że transport roweru może odbyć się pociągiem ze stacji Łódź Fabryczna bądź autobusem spod domu handlowego "Central". Czas przejazdu zamyka się w 30 minutach.

Gałkówek – nazwa poczty (95-041) i stacji kolejowej (współrzędne geograficzne: 51°44' N 19°44' E) w Gałkowie Dużym, określenie jednostki wojskowej w Gałkowie Małym, ogólnie i potocznie Gałkówkiem nazywany jest Gałków Duży i Gałków Mały razem. Miejscowości te znajdują się w gminie Koluszki.

Na terenie Gałkówka znajdują się

  • dworzec PKP
  • przystanki autobusowe
  • szkoła podstawowa i gimnazjum
  • sala gimnastyczna
  • przedszkole
  • biblioteka
  • kościół parafialny
  • cmentarz
  • jednostka wojskowa
  • klub sportowy, boisko piłkarskie – LKS Gałkówek
  • zakłady usługowe
  • składy opałowe i materiałów budowlanych
  • sklepy spożywcze i przemysłowe
  • apteka
  • leśniczówka
  • rezerwat bukowy
  • tartak
  • sklep komputerowy
  • muzeum

Historia

Gałków ma bogatą przeszłość historyczną. Wieś ta istniała od czasów Piastowskich. Pochodzenia nazwy nie znamy i trudno jej dziś dociec. Najwcześniejsza wzmianka w źródłach pisanych pochodzi z roku 1230. W roku 1534 Gałków liczył 40 domów, zaś majątek Gałkówek 23 domy.

Dla porównania Widzew liczył 5 domów, Żakowice 6, Stara Łódź 9, Łódź z okolicznymi wioskami 89 domów. Dużą rolę w życiu wsi odegrał Kościół, gdyż wieś stanowiła własność Biskupstwa Włocławskiego i wchodziła w skład Klucza Wolborskiego. Parafia Gałków założona została 17 listopada 1636 roku. W roku 1799 Gałków stał się własnością rządową. Duży wpływ na życie wsi miał dwór szlachecki Gałkówek. Był on świadkiem wielu wydarzeń historycznych, między innymi odwrotu wojsk napoleońskich po klęsce 1812 roku spod Rosjan. Z wyczerpania i chorób zmarło tu kilkunastu żołnierzy. Pochowano ich na pobliskim wzgórzu. Powstającą w pobliżu wioskę nazwano Mogiłki.

W lasach gałkowskich koncentrowali się powstańcy 1863 roku. W pobliżu kościoła z rąk Moskali zginęła czata powstańcza. Dla upamiętnienia tego wydarzenia część wsi nazwano Czatolinem a Ziemia Brzezińska ufundowała kamień z rzeźbą orła w koronie i napisem POWSTAŃCOM 1863 R – ZIEMIA BRZEZIŃSKA. Kamień ten znajduje się przed Ośrodkiem Zdrowia w Gałkowie Dużym.
W latach 1904-1908 podczas powszechnych rozruchów rewolucyjnych przebywali tu bojownicy PPS. W 1905 dzieci szkolne brały udział w strajku.

W czasie I wojny światowej na polach Gałkowa rozegrała się duża bitwa, w której zginęło około 800 żołnierzy niemieckich i rosyjskich. Ich mogiły znajdują się w lesie gałkowskim i w Pustułce (las nad rzeką Mrogą pomiędzy Gałkówkiem-Kolonią a Witkowicami). Tu dowodził wojskiem niemieckim Karl Litzmann. Dla upamiętnienia jego brawurowego kierowania wojskiem w kwietniu 1940 roku Niemcy nazwali Łódź Litzmannstadt. O ciężkich latach I wojny światowej świadczy napis wycięty w korze potężnego buka rosnącego w lesie gałkowskim "ROK 1916 – rok nędzy i niepokoju".

W 1858 roku utworzono w Gałkowie gminę. Jej nazwa powstała od majątku Gałkówek. Przeprowadzenie linii kolejowej Koluszki – Łódź w 1866 podzieliło Gałków na Gałków Duży i Gałków Mały.
W roku 1936 do gminy Gałków należało 20 sołectw: Gałków, Gałków Mały, Gałkówek (Gałkówek-Kolonia, Parcela Gałkówek, Witosów i Gaj), Jordanów (Jordanów, Ignaców), Justynów (Justynów, Hulanka), Janówka, Kędziorki (Feliksówka, Guzówka), Koluszki Stare, Koluszki Kolejowe (Wypalenisko), Natolin, Małczew, Pszanowice, Różyca, Tworzyjanki (folwark Tworzyjanki, Erazmów, Bronowice), Zielona Góra, Zalesie (Ściborów, Bogdanka, Rochna), Żakowice Stare, Żakowice Nowe.
W czasie II wojny światowej przez wieś przebiegała granica między ziemiami włączonymi do Rzeszy Niemieckiej a tak zwanym Protektoratem.

Przyszedł rok 1954. Zlikwidowano gminę Gałkówek i nakazem władz utworzono z niej 5 Gromadzkich Rad Narodowych. Minęło następnych 19 lat i znów decyzją władz ustanowiono nowe porządki administracyjne. Zlikwidowano i przeniesiono do Koluszek (1 kwietnia 1949 roku Koluszki uzyskały prawa miejskie) Gromadzką Radę Narodową, Spółdzielnię "Samopomoc Chłopska", posterunek Milicji, Kółko Rolnicze rozbito na mniejsze jednostki, zlikwidowano Izbę Porodową. Jednocześnie ograniczona została działalność kulturalno-oświatowa. były to ciosy niweczące wiele wysiłków społecznych.

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License